Gdzie leży maraton w Grecji?
Maraton to niewielkie miasteczko w regionie Attyka Wschodnia, na północno-wschodnich obrzeżach Aten. Leży około 27 km od stolicy, na wysokości 33 metrów nad poziomem morza. Nazwa pochodzi od kopru włoskiego, po grecku márathon, więc znaczy miejsce pełne kopru. Dziś to popularna miejscowość wypoczynkowa i ośrodek rolnictwa, ale w historii zapisało się przede wszystkim dzięki bitwie z 490 roku p.n.e.
W XIX wieku nazwa Maratonu miała w Europie dobre brzmienie, choć na pewien czas zaciążyły na niej morderstwa w Dilessi z 1870 roku, które wydarzyły się w pobliżu. Tutaj urodził się sofista i magnat Herodes Attyk. W 1926 roku amerykańska firma ULEN zaczęła budować tamę w dolinie nad miasteczkiem, żeby zapewnić wodę Atenom. Tama została ukończona w 1929 roku, a powstałe jezioro Marathon zalało około 10 km zalesionego terenu.
Dla planującego wyjazd ważne jest to, że najciekawsze miejsca leżą poza samym centrum. Kurhan, plaża i tama są rozrzucone wokół miasteczka, więc przed wyjazdem dobrze ułożyć kolejność odwiedzin i sposób dojazdu do każdego z nich. Więcej wariantów wyjazdów znajdziesz w wycieczkach z Aten.
Co wydarzyło się pod Maratonem w 490 roku p.n.e.?
Bitwa pod Maratonem w starożytnej Grecji odbyła się 12 września 490 roku p.n.e. na równinie Maratonu. Ateńczycy pokonali tam armię perską, choć Persowie mieli przewagę liczebną. Dowodził Miltiades, jeden z dziesięciu strategów Aten. Wsparł go oddział 1000 hoplitów z małego miasta Plateje, co bardzo podniosło morale Ateńczyków.
Ateńczycy wybrali teren z bagnami i wzgórzami, który uniemożliwił Persom wykorzystanie jazdy razem z piechotą. Przez około pięć dni obie armie stały naprzeciw siebie w bezruchu. Miltiades nakazał atak na całej linii. Wzmocnił skrzydła, które potem zwinęły się do środka i otoczyły Persów. Ci w panice cofnęli się w stronę okrętów, a wielu z nich zginęło.
Herodot podaje następujące straty:
| Strona | Zabici według Herodota |
|---|---|
| Ateńczycy | 192 |
| Persowie | 6400 |
Po stronie perskiej zatopiono także 7 okrętów. Bitwa była przełomem w wojnach grecko-perskich. Pokazała Grekom, że Persów można pokonać, a zwycięstwo odniosły same Ateny, bez udziału Sparty.
Dlaczego Persowie wylądowali pod Maratonem?
Bezpośrednią przyczyną wyprawy była pomoc Aten i Eretrii dla buntu miast Jonii przeciwko Persji. Ateńczycy i Eretryjczycy zdobyli i spalili Sardes, po czym musieli się wycofać ze stratami. Dariusz I przysiągł zemstę obu miastom. Persja stłumiła bunt, a po zwycięstwie pod Ladą w 494 roku p.n.e. wysłała wyprawę pod wodzą Datisa i Artafernesa.
Wyprawa podporządkowała Cyklady i zdobyła Naxos. W połowie lata Persowie zdobyli i spalili Eretrię. Potem popłynęli na Attykę i wylądowali w zatoce w pobliżu miasteczka Maraton. To miejsce podpowiedział Hippiasz, wygnany tyran Aten, który towarzyszył wyprawie. Lądowanie dawało Persom dostęp do równiny prowadzącej w głąb Attyki.
Ateńczycy szybko zablokowali oba wyjścia z równiny, by nie dopuścić wroga do miasta. Wysłali też posłańca do Sparty. Feidippides dotarł tam w czasie święta, a Spartanie odpowiedzieli, że wojsko wyruszy dopiero przy pełni księżyca. Ateny nie mogły więc liczyć na posiłki wcześniej niż po dziesięciu dniach. Ateńczycy zdecydowali się walczyć sami.
Co zobaczyć na kurhanie Ateńczyków?
Kurhan, zwany Sorosem, to kopiec wzniesiony nad poległymi Ateńczykami. Grecka nazwa tymbos oznacza grobowiec albo kurhan. Kopiec stoi na nadmorskiej równinie, a jego miejsce oznacza marmurowa stela pamiątkowa. Dookoła rozciąga się niewielki park, w którym można spokojnie chwilę posiedzieć.
Kopiec upamiętnia 192 Ateńczyków poległych w bitwie. Nie upamiętnia żołnierzy perskich, bo został wzniesiony właśnie dla Ateńczyków. To dobre miejsce, by zobaczyć, gdzie toczyła się walka, bo kurhan leży w pobliżu miejsca bitwy na równinie, a nie w samym mieście. Przed wizytą warto przeczytać o przebiegu bitwy, bo wtedy łatwiej wyobrazić sobie ustawienie wojsk.
Na miejscu nie ma dużej infrastruktury turystycznej, więc wizyta jest krótka i spokojna. Dobrze połączyć ją z dalszym spacerem po okolicy lub z wizytą na plaży Schinias, która leży na południowy wschód od miasteczka.
Czym jest plaża Schinias i ośrodek wioślarski?
Plaża Schinias leży na południowy wschód od miasteczka Maraton. Jest popularna wśród windsurferów, ponieważ wieje tu wiatr odpowiedni do tego sportu. Obok znajduje się Olimpijski Ośrodek Wioślarski i Kajakowy, zbudowany na Igrzyska Olimpijskie w 2004 roku. Był to najbardziej północny obiekt tych igrzysk położony na wschód od miasteczka Maraton.

Ośrodek jest częścią Parku Narodowego Schinias. Przy jego budowie pojawiły się spory o zniszczenie mokradeł, które przekształcono je pod tor. Pierwsze poważne zawody odbyły się w 2003 roku, kiedy rozegrano Juniorskie Mistrzostwa Świata w wioślarstwie. Silny wiatr sprawił wtedy, że wiele łodzi nabrało wody, a finały rozgrywano na skróconym dystansie.
Ośrodek jest jednym z trzech centrów szkoleniowych zatwierdzonych przez FISA na świecie, obok ośrodków w Monachium i Sewilli. Gościł Mistrzostwa Europy w wioślarstwie w 2008 roku. Po igrzyskach obiekt przebudowała niemiecka firma Hochtief. Dla planującego wyjazd to przyjemne połączenie plażowania i oglądania sportowego obiektu.
Skąd wzięła się nazwa maraton?
Według legendy Feidippides, posłaniec w bitwie (w niektórych relacjach Filippides), pobiegł z Maratonu do Aten, by ogłosić zwycięstwo. Ta opowieść leży u podstaw biegu maratońskiego, który w czasach nowożytnych został wymyślony jako dyscyplina sportowa. Miasteczko było punktem startu maratonów na Igrzyskach Olimpijskich w 1896 roku oraz w 2004 roku, kiedy biegły zarówno kobiety, jak i mężczyźni.
Maraton jest też punktem startu corocznego Athens Classic Marathon. Dla wielu biegaczy start w miejscu bitwy ma znaczenie symboliczne. Dla turystów to powód, by w tym miejscu zatrzymać się na chwilę, zanim pojadą dalej.
Nazwa miasteczka pochodzi od kopru, a dopiero dużo później od biegu. Warto to zapamiętać, bo w przewodnikach i na tablicach często pojawiają się obie historie obok siebie.
Jak dojechać z Aten do Maratonu?
Miasteczko leży około 27 km na północny wschód od Aten. Z centrum stolicy można tam dotrzeć autobusem, taksówką albo samochodem. Autobus jest najtańszą opcją, ale wymaga sprawdzenia aktualnego rozkładu. Taksówka jest wygodniejsza przy zwiedzaniu kilku punktów, bo kierowca może poczekać na krótkie postoje.
| Środek transportu | Co sprawdzić przed wyjazdem |
|---|---|
| Autobus z Aten | Aktualny rozkład kursów i przewoźnika podaj na oficjalnej stronie przewoźnika. |
| Taksówka | Orientacyjną cenę przejazdu z centrum Aten warto sprawdzić w oficjalnym cenniku przewoźnika lub w przewodniku. |
| Samochód | Wypożyczalnie działają w Atenach, a przy wyborze trasy warto mieć mapę |
Kurhan i plaża leżą w różnych miejscach wokół miasteczka, więc przy wyborze transportu zastanów się, czy chcesz odwiedzać oba. Jeśli jedziesz autobusem, zaplanuj przesiadki i powrót z góry, bo w okolicy nie ma dużej liczby połączeń.
Jak zaplanować jeden dzień pod Maratonem?
Dobrze zacząć od kurhanu, bo to najważniejsze miejsce związane z bitwą. Potem warto przejść się na plażę Schinias i zobaczyć ośrodek wioślarski. Po południu można wrócić do miasteczka, zjeść coś i ruszyć w drogę powrotną do Aten. Taki układ oszczędza czas i pozwala zobaczyć wszystkie najważniejsze punkty bez pośpiechu.
Jeśli po powrocie do Aten zostaje czas, dobrze pasuje Stadion Panatenajski, marmurowy stadion olimpijski w centrum stolicy. Z przeciwnej strony Aten leży przylądek Sunion, który jest osobnym kierunkiem wyprawy. Z kolei Delfy to już wyprawa w głąb lądu, na osobny dzień.
Nie planuj zbyt wielu punktów w jednym dniu. Bitwa i kurhan wymagają chwili na skupienie, a plaża i ośrodek potrzebują czasu na spokojne zwiedzanie.
Od czego zacząć planowanie wyjazdu?
Zacznij od ustalenia, jak chcesz dojechać. Jeśli wybierasz autobus, sprawdź aktualny rozkład na oficjalnej stronie przewoźnika, zanim kupisz bilety. Jeśli wolisz taksówkę albo samochód, ustal wcześniej orientacyjną cenę i trasę, żeby uniknąć niespodzianek na miejscu.
Następnie zdecyduj, czy chcesz zobaczyć wszystkie punkty w jeden dzień, czy odwiedzić tylko kurhan i plażę. Warto też zapamiętać, że w okolicy nie ma dużej infrastruktury turystycznej, więc zabierz wodę i coś do jedzenia. Jeśli wolisz gotową trasę z przewodnikiem, poszukaj różnych wariantów wycieczek z Aten.
Przed wyjazdem sprawdź też, czy plaża i ośrodek są otwarte w dniu, który wybierasz, bo godziny mogą się zmieniać w zależności od sezonu.
