Przejdź do treści
Zwiedzamy Ateny
Dzielnice i muzea

Muzeum archeologiczne w Atenach: co zobaczyć i jak zaplanować

Redakcja Zwiedzamy Ateny6 min czytania
Muzeum archeologiczne w Atenach
Fot. Thomas Wolf, CC BY-SA 3.0 de

Muzeum archeologiczne w Atenach, czyli Narodowe Muzeum Archeologiczne, mieści zabytki z wielu miejsc w Grecji, od prehistorii po późną starożytność. Do najbardziej znanych eksponatów należą maska zwana maską Agamemnona i mechanizm z Antykithiry. Poniżej znajdziesz, co wybrać, jak dojechać, ile czasu zaplanować i od czego zacząć.

Co zobaczyć w muzeum archeologicznym w Atenach?

Muzeum zbiera przedmioty z wielu stanowisk w całej Grecji, od prehistorii po późną starożytność. Cały zbiór nie zmieści się w jednej wizycie, dlatego lepiej wybrać kilka działów:

  • zbiór prehistoryczny (sale od 3 do 6 oraz sala 48), z przedmiotami z neolitu, wczesnej i środkowej epoki brązu oraz kultur Cyklad i Myken,
  • zbiór rzeźb (sale od 7 do 34), z brązem Artemizjonu w sali 15,
  • zbiór wazowy i drobnych przedmiotów (sala 42 oraz sale od 49 do 56),
  • zbiór z Santorini (sala 48), z freskami z epoki brązu z Akrotiri,
  • zbiór metalurgii (sale od 36 do 39), z mechanizmem z Antykithiry w sali 38,
  • zbiór egipski i bliskowschodni (sale 40 i 41).

Osobnym działem jest muzeum epigraficzne, mieszczące się w południowym skrzydle. Zobaczysz tu najstarszą attycką epigrafikę z VIII wieku p.n.e., w sali 11. Przy zwiedzaniu warto zwrócić uwagę również na fragmenty tekstów świętego prawa Akropolu.

Jeśli po wizycie chcesz zobaczyć więcej, zajrzyj do atrakcji Aten, które pokazują resztę centrum miasta.

Jeśli planujesz zwiedzanie Aten, warto kupić bilet z przewodnikiem cyfrowym do Narodowego Muzeum Archeologicznego, bo zbiory są ogromne. (link partnerski)

Jak dojechać do muzeum archeologicznego w Atenach?

Muzeum leży przy ulicy Patission, w dzielnicy Exarcheia, między ulicami Epiru, Bouboulinas i Tositsas. Wejście znajduje się obok historycznego budynku Narodowego Uniwersytetu Technicznego w Atenach. Najwygodniej dojechać metrem:

Dojazd Czas dojścia
Stacja Victoria (metro) 5 minut pieszo
Stacja Omonia (metro) dojście pieszo
Autobus i trolejbus dojazd z przystanków w pobliżu

Muzeum nie obsługuje Proastiakosu ani tramwaju. Aktualne linie i rozkłady sprawdź na oficjalnej stronie przewoźnika komunikacji miejskiej w Atenach. Po zwiedzaniu możesz przejść w stronę Plaki, dzielnicy odnowionej przed igrzyskami olimpijskimi w 2004 roku.

Ile czasu zaplanować i jak kupić bilet?

Czas wizyty zależy od liczby sal, które chcesz obejrzeć. Przy kilku działach wystarczy krótsza wizyta, a przy całym zbiorze potrzeba kilku godzin, z przerwą na kawę. Najlepiej wybrać sale z góry i ułożyć zwiedzanie wokół nich.

Aktualną cenę biletu normalnego sprawdź w kasie muzeum lub na jego oficjalnej stronie internetowej, a godziny otwarcia Narodowego Muzeum Archeologicznego sprawdź na jego oficjalnej stronie internetowej.

Muzeum jest w pełni dostępne dla osób na wózkach. Dla osób z niepełnosprawnością słuchu przygotowano udogodnienia i przewodników. W ogrodzie rzeźb działa kawiarnia, a sklep z replikami artefaktów znajduje się w budynku. Muzeum organizuje też wystawy czasowe oraz wykłady o archeologii w sali wykładowej.

Czym jest maska Agamemnona i co pokazuje zbiór prehistoryczny?

Maska Agamemnona to złota maska pogrzebowa, datowana na okres od 1550 do 1500 roku p.n.e. Pochodzi z Myken, a odkrył ją Heinrich Schliemann w kręgu grobów A. Nazwa jest tradycyjna, a maska przypisywana jest królowi tylko z przyzwyczajenia.

Złota maska grobowa przedstawiająca męską twarz z brodą i wąsami na ciemnym tle
Ateny, złota Maska Agamemnona Fot. Gleb Simonov, Public domain

W tym samym dziale zobaczysz złote diademy eliptyczne z grobu III w szybie oraz mykeńskie złote kubki z grobów IV i V. Osobną częścią są marmurowe figurki kultury Cyklad z wysp Delos i Keros, m.in. Lutnistę i Harfiarza. Ich kształty inspirowały wielu artystów, w tym Henry'ego Moore'a.

Jeśli zależy ci na wcześniejszych epokach, zwróć uwagę na ceramikę z Dimini i Sesklo oraz na złoty skarb z Polichni. Warto też zatrzymać się przy wazie wojownika mykeńskiego z XII wieku p.n.e. Dwa złote kubki z Vafeio przedstawiają scenę schwytania byka.

Jak działa mechanizm z Antykithiry?

Mechanizm powstał w II wieku p.n.e. Jest to ręcznie napędzany model ruchu ciał niebieskich, nazywany analogowym komputerem. Pozwalał przewidywać położenie Słońca i Księżyca w zodiaku oraz zaćmienia, a także śledzić czteroletni cykl igrzysk podobnych do olimpiady.

Fragment starożytnego mechanizmu z brązu z widocznymi kołami zębatymi i patyną
Główny fragment mechanizmu z Antykithiry, Narodowe Muzeum Archeologiczne w Atenach Fot. autor w Wikimedia Commons, CC BY 2.5

Znaleziono go w 1901 roku w wraku statku u wybrzeży wyspy Antykithira. Wrak leżał na głębokości 45 metrów. Kapitan Dimitrios Kontos i załoga nurków z wyspy Symi prowadzili prace z marynarką wojenną. Mechanizm przed konserwacją był jedną bryłą, a dziś składa się z 82 fragmentów. Największe koło zębate ma około 13 centymetrów średnicy. Pierwotnie miało 223 zęby.

Przełom nastąpił w 1902 roku, kiedy Valerios Stais, dyrektor muzeum, zauważył w kamieniu zębatkę. Badania z 2005 roku, prowadzone przez zespół z Cardiff pod kierunkiem Mike'a Edmundsa, z użyciem tomografii rentgenowskiej, wskazały 35 kół zębatych, z których 30 zachowało się w widocznej formie.

Mechanizm przechowywany jest w Narodowym Muzeum Archeologicznym, a obok niego pokazano rekonstrukcje i repliki. Pomagają one zrozumieć, jak urządzenie mogło wyglądać i działać.

Jakie zbiory egipskie i Stathatos są warte uwagi?

Zbiór egipski zaczął powstawać pod koniec XIX wieku. Liczy ponad 6000 artefaktów, z czego część jest wystawiona dla publiczności. Najważniejsze dary pochodzą od Ioannisa Dimitriou z 1880 roku oraz od Alexandrosa Rostovica z 1904 roku. Rząd egipski zaoferował w 1893 roku dziewięć mumii z epoki faraonów.

Centralnym eksponatem jest brązowa statua księżniczki-kapłanki Takuszit z około 670 roku p.n.e. Ma 70 centymetrów wysokości, a jej suknia pokryta jest hieroglifami. Znaleziono ją na południe od Aleksandrii w 1880 roku. W tej części zbioru zobaczysz też rzadkie figurki, narzędzia i trzytysięczny bochenek chleba.

Zbiór Stathatosa, nazwany od Antonisa i Eleni Stathatosów, obejmuje około 1000 obiektów. Są to głównie biżuteria, metalowe przedmioty, wazy i ceramika od środkowej epoki brązu po czasy postbizantyjskie. Osobną grupę stanowią złote klejnoty z epoki hellenistycznej z Karpenisi i Tesalii.

Czym jest Muzeum Benakiego w Atenach?

Muzeum Benakiego powstało w 1930 roku, z fundacji Antonisa Benakisa, ku pamięci jego ojca Emmanuela. Mieści się w rodzinnej rezydencji naprzeciwko Ogrodu Narodowego. Zbiory obejmują ponad 100 000 przedmiotów z historii Grecji, od prehistorii po czasy nowożytne.

Po remoncie w 2000 roku muzeum skupiło się na kulturze greckiej. Sztuka islamska została przeniesiona w 2004 roku do osobnego budynku w dzielnicy Kerameikos, przed igrzyskami. Zbiory muzeum rozłożone są też w innych miejscach, m.in. w Muzeum Zabawek w willi Kouloura w Palaio Faliro oraz w domu Penelope Delta w Kifissia.

Muzeum Benakiego i Muzeum Cykladzkie są dobrym uzupełnieniem, jeśli po Narodowym Muzeum Archeologicznym chcesz zobaczyć sztukę z późniejszych epok.

Dlaczego muzeum ma taką historię i budynek?

Pierwsze państwowe muzeum archeologiczne w Grecji powstało w 1829 roku w Egginie, z inicjatywy Ioannisa Kapodistriasa. Zbiory przez kilka lat zmieniały miejsce. W 1858 roku ogłoszono międzynarodowy konkurs architektoniczny na nową siedzibę.

Budowę obecnego gmachu rozpoczęto w 1866 roku, a ukończono w 1889 roku. Projekt zakładał styl neoklasycystyczny, który pasował do dawnych przedmiotów. Autorami projektu byli m.in. Ludwig Lange, Panagis Kalkos i Ernst Ziller. Teren ofiarowała Eleni Tositsa, a znaczną sumę na dokończenie przekazali bracia Demetrios i Nikolaos Vernardakis z Petersburga. Pierwotna nazwa to Centralne Muzeum, a w 1881 roku zmieniono ją na obecną.

Podczas II wojny światowej eksponaty ukryto w specjalnych skrzyniach i zakopano. W 1945 roku wróciły na wystawę. Po trzęsieniu ziemi w 1999 roku przeprowadzono naprawy, a muzeum ponownie otwarto w lipcu 2004 roku, przed igrzyskami olimpijskimi w Atenach.

Od czego zacząć planowanie wizyty?

Zacznij od wyboru 3 do 4 działów, bo cały zbiór nie zmieści się w jednej wizycie. Dla większości osób najważniejsze będą maska Agamemnona w zbiorze prehistorycznym oraz mechanizm z Antykithiry w sali 38.

Następnie sprawdź godziny otwarcia i cenę biletu na oficjalnej stronie muzeum. Dojazd zaplanuj metrem na stację Victoria. Jeśli zostanie czas, połącz wizytę z Muzeum Akropolu. Ci, którzy chcą zobaczyć miasto z góry, mogą wybrać się na Likavitos.

Krótko o tym, o co się pyta

Czy muzeum jest dostępne dla osób na wózkach?
Tak, muzeum jest w pełni przystosowane do potrzeb osób na wózkach. Dla osób z niepełnosprawnością słuchu przygotowano udogodnienia i przewodników.
Jak szybko dojść z metra do muzeum?
Najbliższa stacja to Victoria, a do muzeum jest około 5 minut pieszo. Blisko jest też stacja Omonia.
Co zobaczyć, jeśli mam mało czasu?
Warto wybrać maskę Agamemnona w zbiorze prehistorycznym i mechanizm z Antykithiry w sali 38. Te dwa przedmioty najlepiej pokazują, co w muzeum jest wyjątkowe.
Czy w muzeum można kupić pamiątki?
Tak, w muzeum działa sklep z replikami artefaktów. W ogrodzie rzeźb znajduje się kawiarnia.
Czym jest mechanizm z Antykithiry?
To ręcznie napędzany model ruchu ciał niebieskich z II wieku p.n.e., nazywany analogowym komputerem. Pozwalał przewidywać zaćmienia oraz położenie Słońca i Księżyca.
Czy w muzeum są zbiory poza Grecją?
Główny zbiór dotyczy Grecji, ale w kolekcji są też przedmioty egipskie i bliskowschodnie. Są one wystawione w salach 40 i 41.
Obok tego tekstu

Przeczytaj też